salt-เกลือ-เกลือปัตตานี

เกลือ กับเรื่องราวของเกลือทางภาคใต้ [ เกลือปัตตานี ]

เกลือ กับเรื่องราวของเกลือทางภาคใต้ [ เกลือปัตตานี ]

“เกลือ” เป็นสิ่งที่มนุษย์เราจำเป็นต้องใช้ทั้งด้านการบริโภคและอุปโภคมาอย่างยาวนาน ไม่ว่าจะเป็นการปรุงอาหาร ถนอมอาหารไว้ให้เก็บไว้ทานได้นาน ๆ ใช้เป็นยารักษาโรค แทบเรียกว่ามนุษย์เราขาดเกลือไม่ได้เลย

นอกจากนี้ “เกลือ” ยังบ่งบอกได้ถึงสภาพดิน ที่บริเวณไหนจะมีเกลือได้ ที่บริเวณนั้นจะต้องเป็นดินเหนียวและอยู่ใกล้ทะเล ส่วนภาคใต้ของประเทศไทยนั้น มีพื้นที่ที่เป็นดินเหนียวที่ใกล้ทะเล อยู่เพียงแห่งเดียวเท่านั้น ทราบไหมคะว่าเป็นที่ใด?

คำตอบคือ จังหวัดปัตตานี ค่ะ จังหวัดปัตตานีเป็นพื้นที่แห่งเดียวที่มีดินเหนียวใกล้ทะเลในพื้นที่ทางใต้ของประเทศไทย และที่นี่จึงเป็นแหล่งผลิตเกลือที่สำคัญของทางภาคใต้มาอย่างช้านาน

ส่วนพื้นที่นาเกลือของปัตตานีที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน
นั้นอยู่ในเขต ตำบลบานา กับ ตำบลตันหยงลุโละ มีพื้นที่อยู่ติดต่อกันและเป็นแหล่งผลิตเกลือปัตตานีกันอย่างมาช้านาน จนกระทั่งในสมัยรัชกาลที่ 5
เกลือยังคงเป็นทรัพยากรที่สำคัญของปัตตานี ดังที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
ทรงบันทึกเอาไว้ว่า

” ในเมืองปัตตานี มีนาเกลือแห่งเดียวตลอดแหลมมะลายู สินค้าเกลือเมืองตานีขายได้อย่างแพงถึงเกวียนละ 16 เหรียญ ขายตลอดไปจนสิงคโปร์และเกาะหมาก”

“เกลือปัตตานี” ถูกกล่าวขานว่า มีรสชาติดี [อันนี้จะจริงไม่จริงต้องถามคนเคยทานซะแล้วค่ะ] เป็นที่รู้จักกันในนามว่า “ฆาแฆตานิงมานิฮฺ”
มีความหมายว่า “เกลือปัตตานีหวาน” [เอ๊ะ เขาไม่ได้ต้องการให้มีรสเค็มเหรอ?]

ชาวนาเกลือปัตตานีจะเรียกเกลือที่ผลิตได้หลังจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ
[ ฝนจากฝั่งอ่าวไทย ] นั้นว่า “เกลือตีมอ”
และเรียกเกลือที่ผลิตได้หลังจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้
[ ฝนจากฝั่งอันดามัน ] ว่า “เกลือบาฆะ”
ทั้งเกลือตีมอและเกลือบาฆะ หากเก็บไว้นานกว่า 1 ปี
จะเรียกว่า “เกลืออูแซ” ซึ่งหมายถึง เกลือเก่านั่นเอง

ในการนับเดือนของชาวนาเกลือนั้นจะไม่นับแบบจันทรคติหรือสุริยคติค่ะ
แต่จะนับช่วงแรกของหน้าฝน [ฝนตกใหญ่] เป็นเดือนที่ 1 จากนั้นนับต่อไปเรื่อย ๆ
เดือน 2 เดือน 3 ไปจนถึงเดือน 12 และใน 1 เดือนมี 30 วัน
โดยเดือนที่ 6 จะเป็นเดือนที่ผลิตเกลือได้เต็มที่ที่สุด
เดือนที่ 7 เริ่มมีฝนเรียกว่า “ฝนบาฆะ” นั่นเอง

ที่มาจาก facebook คุณเพื่อน นภ ลั้นลา
ขอขอบคุณจากต้นฉบับด้วยค่ะ

– นุกนิก กระแต่ว — Nooknick BunnyCat =^.^=

Write by Nn